Wie door de gemiddelde Nederlandse winkelstraat loopt, ziet de rolluiken steeds vaker gesloten blijven. Winkelpanden staan leeg, vertrouwde ketens en buurtzaken verdwijnen, en de leefbaarheid holt achteruit. Tegelijkertijd rijden de bestelbusjes af en aan door de woonwijken. In Den Haag en Brussel debatteert men ondertussen vurig over ketenverkorting, CO2-reductie en circulaire economie. Maar wie naar de dagelijkse werkelijkheid kijkt, ziet dat ons economische en fiscale stelsel precies het tegenovergestelde uitlokt: het beloont grensoverschrijdend gesleep en straft lokaal winkelen meedogenloos af.
De koffie die op reis gaat
Een bizar voorbeeld uit mijn eigen huishouden in Rotterdam maakt dit pijnlijk duidelijk. Sinds enige tijd bestel ik mijn koffiecups online bij een Deense webwinkel. De bestelling valt keurig per post op de mat. Wat blijkt na enig speurwerk? Deze koffie wordt geproduceerd en verpakt in de Spaanse Polder in Rotterdam, hemelsbreed een paar kilometer van mijn voordeur.
De logistieke route is pure waanzin. De koffie rolt in Rotterdam van de band, rijdt per vrachtwagen ruim 800 kilometer naar een Deens magazijn, en reist na een muisklik weer 800 kilometer terug om in Rotterdam te worden afgeleverd. Zelfs met twee internationale transportritten en bezorging aan huis is die Deense bestelling aanzienlijk goedkoper dan wanneer ik vergelijkbare cups in de supermarkt om de hoek koop.
Het staat niet op zichzelf
Hetzelfde zien we bij alledaagse drogisterijartikelen. In Nederland betaalt de burger de hoofdprijs voor shampoo, tandpasta en wasmiddel. Steeds meer mensen bestellen daarom rechtstreeks bij Duitse ketens als dm of Rossmann. Omdat directe verzending soms stokt, laten ze de dozen bezorgen bij een adres of pakketpunt net over de grens. Zelfs met dubbele verzendkosten lacht de portemonnee van de koper, terwijl het milieu huilt om de extra kilometers.
Bij vakanties gaat het net zo. Door de vliegbelasting en hoge tarieven rijden mensen massaal naar Düsseldorf of Brussel om honderden euro's te besparen. Bij tabak zorgden torenhoge accijnzen niet voor een rookvrij land, maar voor een bloeiende kofferbakroute vanuit Luxemburg en Duitsland. De Nederlandse schatkist loopt honderden miljoenen mis, buurtzaken gaan failliet, en het aantal gerookte sigaretten daalt nauwelijks.
En het pijnlijkste dossier zagen we aan de top van het bedrijfsleven. Jarenlang klonk in Den Haag de roep om multinationals harder aan te pakken met heffingen en strenge regels. Shell werd min of meer het land uitgejaagd en verhuisde het hoofdkantoor naar Londen. Toen door de oorlog de energiecrisis uitbrak, betaalde de Nederlandse burger aan de pomp de hoofdprijs. Shell boekte tientallen miljarden winst. Den Haag riep om een extra overwinstbelasting, maar stond met lege handen: de miljarden gingen naar de Britse schatkist.
De burger rekent zelf
Met internet, prijsvergelijkers en AI is de markt voor iedereen glashelder geworden. De burger ziet binnen een paar seconden waar hij te veel betaalt, en stemt met zijn portemonnee. Zolang Den Haag wetten blijft maken alsof Nederland een eiland is, jaagt de overheid haar eigen burgers over de grens, blijven winkelstraten leeg en draait het milieu op voor de schade. Het wordt tijd dat de politiek stopt met deze symbolische schijnzekerheid en zorgt voor beleid waarbij lokaal kopen en ondernemen weer loont.
Geschreven door De Stem van Zuid